11.SINIF EDEBİYAT DERS NOTLARI

2007-11-12 19:09:00

ü    Batılı tarzda ilk eserler bu dönemde verilmeye başlanmıştır.

ü    Hak, adalet, özgürlük, vatan kelimeleri b u dönemde ilk defa kullanılmaya başlanmıştır.

ü    Tanzimat edebiyatı kendi arasında ikiye ayrılır.(Birinci-ikinci dönem)

ü     Yazı dilini halkın anlayacağı dile yakınlaştırmaya çalışmışlardır.

ü    Tiyatroyu halkı aydınlatma aracı olarak görmüşlerdir.

ü    Toplumcu bir çizgi tutmaya çalışmışlardır.

ü    Divan edebiyatındaki “bölüm güzelliğine” karşın “konu bütünlüğüne, güzelliğine” önem vermişlerdir.

ü    Tanzimat birinci dönem sanatçıları(Şinasi, N. Kemal, Ziya Paşa, Ahmet Mithat)  ikinci dönem sanatçılarına göre daha halkçı olmuşlardır.

 

 

BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI

ü    Divan edebiyatını eleştirmelerine rağmen onun etkisinden kurtulamamışlardır.

ü    Vatan millet, hak adalet, özgürlük gibi kavramlar ilk defa bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır.

ü    Batılı anlamda ilk esereler bu dönemde verilmeye başlanmıştır.

ü    Toplumu bilinçlendirmek için edebiyatı bir araç olarak görmüşlerdir.

ü    Dilin sadeleşmesi gerektiğini söylemişler ancak pek başarılı olamamışlardır bu konuda.

ü    Roman, modern hikâye, tiyatro, gazete, eleştiri, anı bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır.

ü    Bu dönemin sanatçıları aynı zamanda devlet adamı sıfatı da taşıyorlardı.

ü    Klasizim(Şinasi, A.Vefik Paşa) romantizm (N. Kemal, A. Mithat) den etkilenmişlerdir.

 

EDEBİYATIMIZDA “İLK”LER:

 

  • Edebiyatımızdaki ilk çeviri Yusuf Kamil Paşa’nın Fenelon’dan çevirdiği “Telemak”tır.
  • Edebiyatımızdaki ilk roman Şemsettin Sami’nin “Taaşuk-ı Talat ve Fitnat” adlı romanıdır.
  • Edebiyatımızdaki ilk gerçekçi roman Recaizade Ekrem’in “Araba Sevdası” adlı romanıdır.
  • Edebiyatımızdaki ilk köy konulu gerçekçi roman Nabizade Nazım’ın “Kara Bibik” adlı romanıdır.
  • Edebiyatımızdaki ilk tasvir ve tahlil ağırlıklı roman Namık Kemal’in “İntibah” adlı romanıdır.
  • Edebiyatımızdaki ilk tiyatro eseri Şinasi’nin “Şair Evlenmesi” adlı komedisidir.

 

 

BİRİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATI SANATÇILARI

 

ŞİNASİ   (1826–1871)

ü    Edebiyatımıza birçok yeniliğin yerleşmesini sağlamıştır.

ü    Asıl adı İbrahim’dir.

ü    İlk tiyatro, ilk şiir çevirisi, ilk özel gazete, ilk makale, ilk noktalama işaretini kullanan kişidir.

ü    Halk için sanat görüşünü benimsemiştir.

ü    İlk tiyatro eserimizi: ŞAİR EVLENMESİ ni yazdı.

ü    İlk makaleyi yazdı: TERCÜMAN-I AHVAL MUKADDİMESİ

ü    İlk özel gazetesi çıkardı: TERCÜMAN- I AHVAL

ü    Eserleri: Durub u Emsalı Osmaniyye (Osmanlı Atasözleri Kitabı)

                      Tercüme i Manzume (Çeviriler)

                       Müntehabat –ı Eşar(şiirleri)

                      Divan-ı Şinasi

                       Tasvir i Efkâr

 

NAMIK KEMAL (1840–1888)

 

ü    Vatan şairimizdir.

ü    Toplumcu bir sanat çizgisindedir.

ü    Vatan, millet, özgürlük kelimelerini edebiyatta ilk kullanan kişidir.

ü    Tiyatroları oldukça ses getirmiştir. Tiyatroyu bir eğlence ve halkı bilinçlendirme aracı olarak görmüştür.

ü    Romantizmin etkisindedir.

ü    Eserleri: ilk tarihi romanımız; CEZMİ

                     İlk edebi romanımız ;İNTİBAH

                    Tiyatroları : Vatan yahut Silistre, Zavallı Çocuk, Gülnihal, Kara Bela,Celalettin Harzermşah

                   Eleştiri eserleri: Renan Müdafenamesi, Tahrib-i Harabat (Ziya Paşa’ya karşı)

                                              İrfan Paşa’ya Mektup, Takip

                  Diğer eserleri: Kanije, Silistre Muhasarası, Osmanlı Tarihi, Büyük İslam Tarihi, Evrak-ı Perişan

 

ZİYA PAŞA (1825–1880)

 

ü     İlk edebiyat tarihi taslağı sayılan “Harabat”eserini yazmıştır.

ü     Halk şiirinin ve dilinin gerçek edebiyatımız olduğunu belirten “Şiir ve İnşa”adlı makalesini yazmasına rağmen kendisi böyle davranmamıştır.

ü     Biçimce eski içerikçe yeni olmaya gayret göstermiştir.

ü     Terkib-i bent, terci i bent’leri meşhurdur.

ü     Bir çok dizesi halk arasında atasözü gibi kullanılmıştır.

ü     Eserleri: Zafername, Harabat, Eş’ar-ı Ziya, Defter-i Amal, Terkib-i Bent, Terci-i Bent

 

 

AHMET MİTHAT EFENDİ (1844–1912)

 

ü       Halk için roman geleneğini benimsemiştir.

ü       Halkın anlayacağı bir dilde ve onları ilgilendiren konularda eserler vermiştir.

ü       İlk hikâye örneklerimizden biri sayılan :”Letaif-i Rivayet”i yazmıştır.

ü       Romantizmden etkilenmiştir.

ü       Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Falatun Bey ve Rakım Efendi, Yer Yüzünde Bir Melek, Henüz On Yedi Yaşında.

 

ŞEMSETTİN SAMİ ( 1850–1904 )

 

ü          Devrinin en büyük dil bilgini sayılmıştır.

ü          İlk romanımız olan: Taaşşuk –U Talat ve Fıtnat adlı eseri yazmıştır.

ü          Kamus u Türkî adlı sözlüğü yazmış.

ü          Kamus u Fransevi ve Kamus-ı Alam’ı yazmıştır.

 

 

AHMET VEFİK PAŞA (1829-1892)

 

ü             Tiyatromuzun en büyük kilometre taşı sayılır.

ü             Bursa’da kendi adıyla tiyatro kurmuştur.

ü             Halkın tiyatroyu sevmesi için özellikle Moliere’den çeviriler yapmıştır.

ü             İnfiali Aşk, Dudu Kuşlar, Zor Nikâh, Zoraki Tabip, Kadınlar Mektebi ,Şecere-i Türk eserlerinden bazılarıdır.

 

 

 

 

 

 İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ ÖZELLİKLERİ

 

ü    Bireysel konulara dönülmüştür.

ü    Sanat, sanat içindir, görüşü benimsenmiştir.

ü    Dil oldukça ağırlaştırılmıştır.

ü    Tiyatro eserleri oynanmak için değil okunmak için yazılmıştır.

ü    Realizm ve natüralizm baskın akımlar olarak göze çarpar.

 

 

İKİNCİ DÖNEM TANZİMAT EDEBİYATININ SANATÇILARI

 

RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847- 1914)

 

ü    İlk realist romanımız olan: ARABA SEVDASI’nı yazmıştır.

ü    Tevfik Fikret’in akıl hocasıdır.

ü    Muallim Naci ile uzun yıllar süren “eski-yeni”kavgasında yeniyi savunmuştur.

ü    “Sanat  sanat içindir ve kafiye kulak içindir”.  Görüşünü benimsemiştir.

ü    Oğlunun erken ölümü onu bireysel ve hüzünlü eserler vermeye zorlamıştır.

ü    Her güzel şiirin konusudur”diyerek şiirin konu zenginliğine katkı yapmıştır.

ü    Muallim Naci’nin Demdeme’sine karşılık ZEMZEME adlı kitabı yazmıştır.

ü    Tiyatroları: Afife Anjelik, Çok Bilen Çok Yanılır, Vuslat

ü    Şiirleri: Zemzeme, Nağme-i Seher

ü    Talim-i Edebiyat adlı eseri onun edebiyata dair görüşleri içeren en önemli eseridir.

 

 

 

 

 

 

 

ABDULHAK HAMİT TARHAN ( 1852–1937)

 

ü     Edebiyatımızın en bireysel şairlerindendir.

ü     Batılılaşma hareketinin asıl öncüsü olarak kabul gördüğü için kendisine “şairi azam”(büyük şair) lakabı verilmiştir.

ü     Gözlem ve izlenimleriyle şiir yazmıştır.

ü     Düşünen adamdan çok yapan adam özelliği taşımaktadır.

ü     Tiyatroları oynanmaya uygun değildir.(Macera-yı Aşk, Sabru Sebat, içli Kızlar, Finten, Nesteren, Liberte )

ü     Romantizmin etkisinde, metafizik konuları, ölüm, aşk gibi temalar içeren eserler vermiştir.

ü    Makber, Ölü, Bunlar O’dur, Hacle, Garam, İlham-ı Vatan şiir kitaplarıdır.

 

DÖNEMİN BAĞIMSIZLARI SAYILAN SANATÇILAR

 

 

23432
0
0
Yorum Yaz